H. Teresia van Avila

Andere locaties

 

ALGEMENE INFORMATIE

Adres kerk: Westeinde 12a (Spaanse Hof)
Bouwjaar kerk: 1839-1841
Architect kerk: Tieleman Franciscus Suys
Beheer/gebruik: RK parochie ‘Sterre aan Zee’ (nu in gebruik bij Poolse RK parochie)

Hoofd orgel: F.B. Loret, Vermeersch, Mechelen (B) – 1851
Koor orgel: 
Titulair organist: Ed van Aken

Organisatie concerten: NVT
Participerend in HOK: nee

DE KERK

De geschiedenis van de kerk begint eigenlijk bij de ‘Vrede van Münster’ in 1648, het verdrag tussen Spanje en de ‘Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden’ waarbij een einde kwam aan de 80-jarige oorlog en de Republiek als soevereine staat erkent werd.

Door die soevereiniteit kwam er ook een ambassadeur van Spanje, die zich in een pand in het Westeinde in Den Haag vestigde. Zijn opvolger kocht het pand daar tegenover, het Huis van Assendelft’ Dat al snel de naam ‘Spaanse Hof’ kreeg toebedeeld. Als gelovig Katholiek liet hij een kapel bij zijn huis bouwen (boven het aanwezige koetshuis) Omdat deze kapel niet vanaf de straat zichtbaar was werd deze gedoogd (het was in die tijd niet toegestaan zichtbare RK-godshuizen te bouwen) Het huis en de kapel waren alleen toegankelijk via een grote poort in het Westeinde. Deze poort bestaat nog steeds.

Later werd in plaat van deze kapel in 1839-1841 een nieuwe kerk gebouwd met als bouwmeester Tieleman Fr. Suys, hofarchitect van de Belgische koning.

Het was een drie-beukige hallenkerk in Neoclassicistische stijl, voorzien van Ionische zuilen en gestucte houten gewelven. Ook de westgevel (hoofdingang van de kerk) is van stucwerk voorzien met halve Ionische zuilen waarboven een Fronton die een bescheiden vierkante klokkentoren draagt.
Deze stijl werd later veel  toegepast door architecten en ingenieurs van Rijkswaterstaat en werd daarom ‘Waterstaatskerk’ genoemd* In tegenstelling tot de meeste Waterstaatskerken is deze kerk echter uit eigen middelen bekostigd.(!)

 

* 1875 onder toezicht (en soms ook naar ontwerp) van ingenieurs van Rijkswaterstaat werden gebouwd, veelal met financiële steun van de landelijke overheid. Men stuit regelmatig op het misverstand dat dit gebeurde in opdracht van 'de minister van Waterstaat', maar pas in 1877 werd een afzonderlijk ministerie van Waterstaat opgericht; waterstaat viel tot dan toe onder het Ministerie van Binnenlandse Zaken.

Achter het koor van de kerk werd een pastorie gerealiseerd binnen de bouwmassa van het gebouw.

Het interieur van de kerk is vrijwel ongewijzigd en heeft meerdere neo-barokke en neoclassicistische kenmerken. Het meubilair zoals altaar, communiebank, biechtstoelen  en preekstoel zijn rijk voorzien van fraai houtsnijwerk, overwegend vervaardigd door Charles Geerts uit Leuven, die ook het beeldhouwwerk aan de orgelkas vervaardigde.
De gebrandschilderde vensters zijn later (in 1916) aangebracht. Ook de huidige polychromie van het kerkinterieur is van later datum. (kwam gereed in 1992)

De kerk is een rijksmonument en staat in de 'Top 100 van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg' uit 1990.(Licentie CC-0 (1.0))

HET HOOFDORGEL

Aanvankelijk werd het oude orgel uit de kapel in de nieuwe kerk geplaatst. Wie de bouwer van dit orgel was is niet bekend.
In 1857 bouwde orgelbouwer Francois-Bernard Loret te Mechelen een nieuw orgel op een brede orgelgalerij. Het was voorzien van sleepladen met mechanische tractuur. Het orgel heeft een losstaande speeltafel voor het orgelfront.

Het orgel heeft een zeer fraai front met 4 (holle) velden waartussen 3 halfronde torens, die allen een bekroning hebben van houten beelden. De labia zijn verguld. Het labia-verloop is golvend. Het donkerbruine front is rijk versierd met houtsnijwerk en is een lust voor het oog.

Het orgel had oorspronkelijk 36 regsites verdeeld over 3 klavieren en pedaal. Na verschillende werkzaamheden aan het orgel vermeld de dispositie nu 39 sprekende stemmen over drie klavieren plus pedaal met de gebruikelijke koppelingen en verschillende speelhulpen. Toets en registertractuur is pneumatisch.

In 1899 word het orgel gerepareerd en gewijzigd door J.J. van den Bijlaardt (Dordrecht), die de windvoorziening aanpast (hij plaatst een magazijnbalg) en wat pijpwerk vervangt en verplaatst. In 1924 werkt hij weer aan het orgel. Feitelijk plaatst hij een geheel nieuw orgel in de oude kas met pneumatische kegelladen en een pneumatische tractuur. Een groot deel van het pijpwerk wordt opnieuw gebruikt, waaronder alle tongwerken van Loret.
In 1963 voert Jos. Vermeulen (Alkmaar) een gedeeltelijke restauratie uit, waarbij hij o.a. bestaand pijpwerk opnieuw gebruikt, de windvoorziening aanpast (hij plaatst 5 regulateurbalgen) en de speeltafel verplaatst en omdraait (met zicht op het orgel)

Het orgel heeft een evenredig zwevende stemming de klavieromvang is voor de manualen: C-g3 en voor het pedaal: C-d1. De dispositie vindt u HIER.

Momenteel verkeert het orgel in slechte staat en is onbespeelbaar. Plannen om te komen tot een volledige restauratie zijn in een vergevorderd stadium. Ed van Aken, organist van de Elandstraatkerk houdt zich daar intensief mee bezig

CONCERTEN

Vanwege de slechte staat waarin het orgel verkeerd is het niet beschikbaar voor orgelconcerten.

MEER INFORMATIE

- HOK-locaties op de kaart
- orgel-dispositie Teresia van Avila
- organist Teresia van Avila: NB
- website Teresia van Avila
- naar concerten Teresia van Avila: NVT
- naar HOK concertagenda

Het HOK

De Stichting Haags Orgel Kontakt (HOK) is een samenwerkingsverband van zes participerende cultuuraanbieders in de Haagse binnenstad.

Het Haags Orgel Kontakt onderschrijft de Governance Code Cultuur (GCC) en de Code Culturele Diversiteit (CCD)

Algemeen - GCC_beeldmerk_kleur_web.jpg  

Het Haags Orgel Kontakt wil zich ook houden aan de regelgeving m.b.t. de Algemene Verordening Persoonsgegevens.

 

De concerten en andere activiteiten van het HOK zijn alleen mogelijk door financiële bijdragen van subsidiegevers en de structurele subsidie die het samenwerkingsverband van het HOK ontvangt van de Gemeente Den Haag.  

 

 

Volg ons

Nieuwsbrief